27 marca w siedzibie Rady Miasta Gdańska odbyła się pierwsza konferencja organizacji Baltic Alliance. Organizacja łączy osoby z czterech krajów nadbałtyckich: Polski, Litwy, Łotwy i Estonii, które przeżyły zesłanie na Syberię. Członkowie organizacji stawiają sobie za cel szeroką europejską współpracę na rzecz zachowania pamięci historycznej.
Zebranych gości powitała Emilia Lodzińska, zastępczyni prezydent Gdańska.
Konferencję Baltic Alliance otworzył Kordian Borejko, który w 1940 roku, jako niespełna roczne dziecko został wywieziony w bydlęcym wagonie do Kazachstanu.
Obrady prowadził prezydent międzynarodowej organizacji pozarządowej (INGO) Baltic Alliance, prof. Jonas Jakaitis, który w 1956 roku na zesłaniu w Kazachstanie już się urodził. Jego rodzice należeli do partyzantki litewskiej – ruchu niepodległościowego, który działał w latach 1944-1953, łącząc charakter zbrojny i cywilny w celu budowy niepodległej Litwy poza strukturami ZSRR. Po śmierci Stalina rodzina Jakaitisów została zwolniona z łagru, ale odmówiono im prawa powrotu na Litwę.
Ze względu na wielojęzyczność uczestników konferencji konieczna była obecność tłumacza. Około 30 Sybiraków z 4 krajów leżących nad Bałtykiem spotkało się, by kontynuować współpracę zainicjowaną w listopadzie 2024 r. w Rydze. Tam podpisano wstępne porozumienie pomiędzy Litewskim Związkiem Więźniów Politycznych i Zesłańców, Polskim Związkiem Sybiraków, Łotewskim Stowarzyszeniem Osób Represjonowanych Politycznie oraz Estońskim Stowarzyszeniem Złamanych Chabrów.
Sybiracy z krajów nadbałtyckich we wspólnym działaniu.
Podpisane ponad rok temu w Rydze porozumienie Sybiraków z czterech krajów ma na celu takie działania, jak promowanie wspólnej tożsamości kulturowej, upamiętnianie losów zesłańców syberyjskich, utrzymywanie ich grobów i znaków pamięci, organizowanie działań na rzecz zesłańców i więźniów politycznych oraz ich rodzin, a także działania w zakresie wychowania patriotycznego młodzieży, z uwzględnieniem propagowania wartości, którymi kierowali się zesłańcy syberyjscy i więźniowie polityczni. Uzgodniono wówczas również potrzebę sformalizowania współpracy poprzez utworzenie wspólnej organizacji.
2 marca 2026 roku doszło do zarejestrowania organizacji Baltic Alliance.
Kordian Borejko Prezes Związku Sybiraków:
– Przeżyłem wyłącznie dzięki nadludzkiej sile i miłości mojej matki. Dziś stając przed państwem jako prezes Związku Sybiraków wiem doskonale, że podobne dramatyczne historie noszą w sercach tysiące obywateli Litwy, Łotwy i Estonii. Nasze narody łączy nie tylko piękno Morza Bałtyckiego. Łączy nas przede wszystkim bolesne doświadczenie sowieckiego terroru, utraty bliskich i walki o przetrwanie.
– Powołaliśmy do życia i rozwijamy naszą współpracę w ramach Stowarzyszenia Baltic Alliance. Robimy to, by wymieniać poglądy, zacieśnić naszą więź i mówić jednym silnym głosem. My, należący do ostatniego pokolenia świadków mamy święty obowiązek przekazać prawdę o losach naszych rodaków. Nie robimy tego z chęci zemsty, lecz jako przestrogę
i fundament pod budowę pokojowej Europy. Aby jednak ten testament pamięci ocalał, nie możemy działać w odosobnieniu. Prawda o zbrodniach komunizmu musi wreszcie stać się pełnoprawną, żywą częścią europejskiej pamięci historycznej. Dlatego z tego miejsca, jako sojusz, chcę zwrócić się do struktur zjednoczonej Europy. Współpraca z Unią Europejską, a także z innymi międzynarodowymi stowarzyszeniami jest naszym celem.
prof. Jonas Jakaitis:
– Dzisiaj żyjemy w wolnej Europie. Jednak globalne konfrontacje pokazują, że wolność także wymaga odpowiedzialności. To jest powód, dla którego Baltic Alliance jest taki istotny. Nie jesteśmy wyłącznie klubem osób o podobnej mentalności. Jesteśmy strażnikami pamięci historycznej. Rozumiemy, że narody bez pamięci historycznej nie rozumieją kierunku, w którym idą.
Po części plenarnej uczestnicy konferencji złożyli wiązanki kwiatów pod Pomnikiem Ofiar Golgoty Wschodu w kwaterze Sybiraków na Cmentarzu Łostowickim.
