Pomorskie Forum Rad, które odbyło się w środę w Urzędzie Marszałkowskim, było miejscem prezentacji raportu z badań dotyczących organizacji pozarządowych i ich potencjału do realizacji usług społecznych. Najważniejsze ustalenia z tego obszernego badania omówili przedstawiciele Pracowni Realizacji Badań Socjologicznych Uniwersytetu Gdańskiego, dr hab. Bartosz Mika, prof. UG i jednocześnie kierownik tej pracowni oraz dr hab. Marcin Boryczko, prof. UG.
O badaniu
W ramach badania, które realizowane było na przełomie 2025 i 2026 roku przeprowadzono 52 wywiady indywidualne, 208 ankiet i 5 wywiadów grupowych z organizacjami pozarządowymi z terenu województwa pomorskiego. Jak wskazywali w swojej prezentacji badacze: celem badania było rozpoznanie potencjału organizacji do świadczenia usług społecznych, tego, czym dysponują dziś, i tego, co mogłyby rozwijać w sprzyjających warunkach. Tłem dla realizacji badań jest deinstytucjonalizacja usług i przesuwanie wsparcia bliżej miejsca zamieszkania.
NGO… sektor bardzo zróżnicowany
Badane organizacje są bardzo zróżnicowane, biorąc pod uwagę nawet czas ich powstania, od tych które swój rodowód wywodzą jeszcze z XIX wieku, po takie, które istnieją mniej niż rok. Zdaniem badaczy to zróżnicowanie trzeba uwzględniać przy każdym wniosku z raportu.
Najważniejsze profile działalności NGO, według wywiadów indywidualnych, to: sport, kultura i edukacja. Natomiast jeżeli chodzi o formę organizacyjną najwięcej w badaniu było stowarzyszeń, następnie fundacji, na kolejnym miejscu znalazły się ochotnicze straże pożarne.
Pomorskie ngo’sy w raporcie z badania funkcjonują w czterech modelach działania, są to: działania ciągłe (regularne zajęcia), działania w logice wydarzenia (festyny, akcje, uroczystości), działania interwencyjne (uruchamiane na problem) i wreszcie działania w trybie grantowym.
Jeżeli chodzi o siedziby organizacji, badanie wyróżnia cztery modele: od stabilnej bazy, przez przestrzeń użyczoną, przestrzeń obciążoną regulacjami (zabytki), po siedzibę nomadyczną –„moją siedzibą jest telefon”.
W hierarchii odbiorców działań ngo na pierwszym miejscu są dorośli (82% wskazań), młodzież (75%), dzieci (65%), seniorzy (47%). Z kim współpracują pomorskie organizacje? W kolejności są to: samorząd lokalny (45%), szkoły (38%), przedsiębiorstwa (30%), OPP (23%), kluby sportowe (18%), samorząd województwa pojawia się na szóstym miejscu (8% wskazań).
Zmierzając do usług społecznych
Jeżeli chodzi o współpracę z systemem pomocy, to jest ona wśród badanych organizacji incydentalna. Z OPS i CUS kontakty są rzadkie, projektowe, incydentalne. Z organizacjami parasolowymi – przydatne na etapie startowym, a Centra Organizacji Pozarządowych postrzegane są jako zaplecze i centra sieciowania. Mimo to, jak wskazywali badacze, organizacje świadczą różne usługi społeczne – często nie nazywając ich tak. Jakie świadczone usługi wyróżnia badanie, są to: 1. usługi specjalistyczne (terapia, rehabilitacja, grupy wsparcia), 2. cykle edukacyjno-rozwojowe (zajęcia językowe, treningi, kultura), 3. współrealizacja (wspólne programy z instytucją publiczną), 4. usługi formalno-kwalifikacyjne (egzaminy, uprawnienia, certyfikaty), 5. usługi eventowe (wydarzenia w trybie formalnym).
Potencjał usługowy organizacji pozarządowych opiera się na ludziach, ich kompetencjach, infrastrukturze i procedurach komunikacji. Tworzą one spójny, lecz często kruchy system, w którym każdy element bywa zarazem siłą i barierą.
W badaniu wyróżniono pięć warunków przejścia do stabilnych usług, potrzebne są:
• finansowanie ciągłości (pokrycie kosztów cyklicznych),
• zaplecze back-office (księgowość, rozliczenia, dokumentacja),
• standardy jakości i bezpieczeństwa (w obszarach wrażliwych jakość jest warunkiem uruchomienia usługi)
• wpięcie w system (czytelny punkt wejścia i jasne zasady współpracy z OPS/CUS)
• budowa i utrzymanie kadr (bez stałego dopływu przeszkolonych osób nawet najlepszy pomysł zostaje w sferze planów).
Najważniejsza diagnoza – potencjał usługowy jest, ale warunkowy!
Pomorskie NGO są blisko potrzeb mieszkańców, często szybciej niż instytucje dostrzegają luki i tworzą rozwiązania „po drodze”. Przejście od aktywności projektowej do trwałych usług społecznych wymaga jednak stabilnych ram: finansowych, kadrowych, infrastrukturalnych i partnerskich.
Na zakończenie badacze przedstawili najważniejsze rekomendacje oraz to, co z badania powinno wynikać dla samego regionu, to końcowa część prezentacji, do której odsyłamy poniżej.
ZOBACZ: PREZENTACJA WYNIKÓW BADANIA – SKRÓT
* Zamieszczona prezentacja została przygotowana w wersji podstawowej. W najbliższym czasie, w powyższym linku, prezentacja zostanie przygotowana i udostępniona w wersji w pełni dostępnej.
Badanie „Potencjał pomorskich organizacji pozarządowych do realizacji usług społecznych” zrealizowano z projektu „Włączamy Pomorskie!” w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus.
